VẠN LÝ HÀNH - LỜI BÌNH CỦA ĐÀO VĨNH

Những tờ giấy xanh xanh

Mỏng manh như lá bùa cửa Phật

Thổi mình lên trời

Thổi mình ra ngoại quốc

Vạn lý hành…

 

Trời ở đâu cũng giống nhau xanh

Cây cỏ ở đâu cũng giống nhau xanh

Sao ta với người khác nhau nhiều thế?

 

Giữa người nhớ quê

Giữa cỏ nhớ mẹ

Nhớ tuổi thơ chim chóc của quê mình

 

Vạn lý hành

Vạn lý hành

Trái đất này thực ra nào có rộng

Khi lòng người biết cất cánh bay!

Warszawa 18/10/2012

Lê Huy Mậu

 

Bài thơ mở ra thế giới rộng lớn. Thế kỉ XXI, thời đại hội nhập tất cả các lĩnh vực nên không thể khuôn khổ giới hạn từng quốc gia như trước đây. Ngay cả những cá nhân, ai có khả năng cũng có thể tới mọi nới của năm châu, bốn biển. Điều kiện đầu tiên cho những cuộc viễn du, công du đó là : “ Những tờ giấy xanh xanh/ Mỏng manh như lá bùa cửa Phật”. Có thể dễ hiểu “ tờ giấy xanh xanh” mà tác giả nói ở đây là những tờ Mỹ kim – đại diện cho các loại tiền bạc. Có chúng thì mới mua được vé máy bay, tàu thủy và ô tô … nếu đi bằng đường bộ. Rồi cả vé lên Mặt Trăng,Sao Hỏa bằng tàu vũ trụ như đang quảng bá nữa! Đương nhiên bên cạnh vé còn bao thứ thủ tục hộ chiếu, viza, ăn ở sinh hoạt cần tiền nữa, nhiều ít tùy thuộc những “ vạn lý hành”. Liên tưởng thứ “giấy thông hành” đặc biệt ấy như là bùa cửa Phật, tuy không mới nhưng rất hợp lý. Hai thứ đều có sức mạnh công hiệu ghê gớm! Ấy là : “ Thổi mình lên trời/ Thổi mình ra ngoài ngoại quốc”. Chữ “ thổi” được đặt ở đây là rất khéo. Bây giờ việc bay lên trời cũng như lặn xuống biển, đi Châu Âu, Châu Mỹ chẳng có gì là cao xa không thể mà cứ nhẹ tênh như xếp một chuyến về quê mình vậy.

Nội dung bài thơ được triển khai ở sáu câu tiếp theo: “ Trời ở đâu cũng giống nhau xanh/ Cây cỏ ở đâu cũng giống nhau xanh”. Không biết trong vũ trụ gồm bao nhiêu thiên thể có hình thái khác, nhưng với trái đất chúng ta thì bầu trời và cây cỏ , hai đặc trưng hạng nhất đều có màu xanh như tác giả vừa kể. Lấy hai câu để tựa lên rồi nhận xét: “ Sao ta với người khác nhau nhiều thế?” Mặc nhiên, mỗi quốc gia, dân tộc vốn khác nhau về văn hóa, tiếng nói, bản sắc kể cả địa lý, màu da, thể trạng con người…Điều mà tác giả muốn đề cập là cấp độ văn minh, sự giàu nghèo và mức sống mọi mặt quá xa nhau. Về kinh tế và tiến bộ khoa học kĩ thuật có những khối quốc gia còn chênh lệch nhau đến mức năm, bảy chục năm vận hành cũng khó có thể khỏa lấp?

Tác giả chấm phá thế giới như  trên bằng tâm thế của người được bước chân ra khỏi biên giới nước mình, để rồi đẩy lên mức cao nhất của tác phẩm:

“ Giữa người nhớ quê

 Giữa cỏ nhớ mẹ

  Nhớ tuổi thơ chim chóc quê mình”.

Đây mới là tâm điểm gặt hái, là điều cần thiết và nhân văn của con người. Dẫu càng giữa chốn người xa lạ, càng cách biệt cung bậc bao nhiêu thì lại càng thấm trong ta bấy nhiêu hồn cốt đất đai quê hương mình bằng “ Giữa người nhớ quê”. Đọc những câu trên ta có thể hình dung một vùng nông thôn Việt Nam và tuổi thơ lam lũ nhưng nhiều kỉ niệm của Lê Huy Mậu.

“Giữa cỏ nhớ mẹ” – câu thơ có tứ mới và hay, hình như chưa có ai sử dụng ? nhất là lại được viết ở xứ người. Cho dù ở đó – nơi hiện đại công nghiệp, khó hoặc không gặp cỏ thì nhà thơ vẫn tưởng tượng như cỏ đang ở bên để được nhớ mẹ da diết nhất, bởi mẹ đã “ một nắng hai sương” và “ sống trên cỏ, chết nằm trên cỏ” ( Tố Hữu) nơi quê hương xa ngái.

Những câu thơ tâm điểm này không chút cầu kì như “ tuổi thơ chim chóc quê mình” mà trở nên lung linh, trong veo. Đó là “ bộ lọc” tinh chất của người viết.

Bài thơ được gói lại bằng: “ Trái đất này thực ra nào có rộng/ Khi lòng người biết cất cánh bay” Đúng thế, hành tinh chúng ta có khối lượng, trọng lượng không thay đổi từ khi sinh ra. Khái niệm rộng hẹp phụ thuộc vào thời gian đi lại giữa các quốc gia. Khoa học kĩ thuật càng phát triển, phương tiện chuyên chở càng hiện đại thì ta lại càng xích lại nhau hơn. “ Nào có rộng” bởi khi đã có “ những tờ giấy xanh” con người còn cần sức lực, tầm nhìn, tầm đi tới không ngừng nghỉ. Dẫu rằng: “ đi một ngày đàng học một sàng khôn” nhưng đâu phải ai muốn cũng làm được?

“ Vạn lý hành” – một thoáng mênh mông lướt qua nhưng đã dấu ấn người đọc. Với tôi, còn được gặp những nét rất Lê Huy Mậu trong thi phẩm này cùng với “ khúc hát sông quê” của anh.

( Nguồn tạp chí Văn Nghệ số 151)


Tags:

BIỂN NHỚ

  Hoàng Kim Vũ Kìa biển chiều nay- Biển nhớ ai? Mà sao mắt sóng kh&e...

Em đi tìm Anh

          Xuân Thanh Tặng L.T.H   Em đi t&igr...